انواع گردشگری سلامت
لغت گردشگری - Tourism از کلمه Tour به معنای گشتن اخذ شده که ریشه در لغت لاتین Turns به معنای دور زدن، رفت و برگشت بین مبدأ و مقصد و چرخش دارد که از یونانی به اسپانیایی و فرانسه و در نهایت به انگلیسی راه یافته است. اصطلاحات توریسم و توریست اولین بار در سال 1937 توسط جامعه ملل- League of Nations مورد استفاده قرار گرفتند.
از واژه توریسم در چند دهه اخیر تعاریف مختلفی شده است که هر کدام بار معنایی خاصی با خود داشته تا اینکه در سال ۱۹۹۱سازمان جهانی جهانگردی وابسته به سازمان ملل متحد در نشست خود در اتاوای کانادا برای پرهیز از تشتت تعاریف، به تعریف معیار به شرح زیر دست پیدا کرد. توریسم یا گردشگری به مجموعه فعالیتهایی که افراد به هنگام مسافرت به مکانی خارج از محیط زندگی معمولی خود انجام میدهند گفته میشود. طول مسافرت باید بیشتر از ۲۴ ساعت و کمتر از یک سال باشد.
در طول سالهای قبل صنعت گردشگری شکل عمومی داشت، ولی با گذشت زمان و گسترش این صنعت، کم کم زیرشاخه های تخصصی فراوانی همچون شهرگردی، گردشگری فرهنگی و مذهبی، آثار باستانی، طبیعتگردی، گردشگری ورزشی، گردشگری علمی و اخیرا گردشگری سلامت به آن اضافه شد. بنابراین برخی برای برخورداری از سلامت اقدام به سفر به شهر یا کشور دیگری میکنند. این افراد جزء گروه گردشگری سلامت قرار میگیرند. اگرچه تعریفی واحد برای گردشگری سلامت وجود ندارد، اما میتوان آن را بهعنوان مسافرت گسترده افراد از محل اقامت خود برای سلامتی تعریف نمود مسافرت یا سفری سازمان یافته از محیط زندگی فرد به مکان دیگر که بهمنظور حفظ، بهبود و دستیابی مجدد به سلامت جسمی و روحی فرد صورت میپذیرد.
صاحبنظران این حوزه، گردشگری سلامت را برحسب نوع و کارکرد خدمت مورد نظر گردشگر به صورت زیر تقسیم کرده اند:
1 - گردشگری تندرستی - Wellness Tourism
یکی از همین واژه هاست که به مسافرت توریست به دهکدههای سلامت و مناطق دارای چشمه های آب معدنی و آب گرم اشاره میکند. در این نوع سفر، توریست برای رهایی از تنشهای زندگی روزمره و تجدید قوا بدون مداخله و نظارت پزشکی راهی سفر میشود. معمولا این توریستها بیماری جسمی مشخصی ندارند و بیشتر در پی بهره مندی از طبیعت شفابخش مناطق دیگر هستند.
2 - گردشگری طبیعت درمانی – Curative Tourism
به معنای مسافرت توریست به منظور استفاده از منابع درمانی طبیعی (آبهای معدنی، نمک، لجن و غیره) است که معمولا برای درمان برخی بیماریها یا گذران دوران نقاهت تحت نظارت و مداخله پزشکی صورت میگیرد. این نوع از گردشگری هم این روزها مورد توجه مسئولان گردشگری کشور قرار گرفته است. به خصوص لجن درمانی که طبیعت ایران را در میان کشورهای همسایه به شدت محبوب کرده است.
3 - گردشگری پزشکی یا درمانی - Medical Tourism
نوع دیگری از گردشگری سلامت است که در آن مسافرت به منظور درمان بیماریهای جسمی یا انجام نوعی از عملهای جراحی تحت نظارت پزشکان در بیمارستانها و مراکز صورت میگیرد. در این نوع از گردشگری سلامت، بیمار ممکن است پس از درمان و معالجه نیازمند استفاده از فضاها و خدمات گردشگری پزشکی باشد که در این صورت ممکن است گردشگری او با سفر به نقاطی که این امکانات را دارند تکمیل شود.
در سال های اخیر بحث گردشگری سلامت و انواع آن (خصوضاً گردشگری پزشکی یا درمانی) اهمیت خاصی پیدا کرده است و با توجه به فواید بیشتر این صنعت برای جوامع، رقابت فزایندهای میان کشورهای مختلف به ویژه کشورهای در حال توسعه آسیایی برای جذب گردشگران سلامت آغاز شده است.
برآورد شده است یک گردشگر سلامت، سه برابر گردشگر معمولی باعث ارزآوری میشود. در حال حاضر، باتوجه به کم هزینه بودن و پردرآمد بودن این صنعت، بسیاری از کشورهای علاقمند به توسعه گردشگری، توجه خود را بر این بخش از صنعت گردشگری متمرکز و برای آن برنامه ریزی میکنند. امروزه مهمترین مقاصد این نوع گردشگری کشورهای در حال توسعه ای است که به لحاظ هزینه ای، مقرون به صرفه و از نظر توسعه دانش و تکنولوژی پزشکی نیز از استانداردهای لازم برخوردارند. در این میان مهمترین مقاصد منطقه عبارتند از اردن، ترکیه، امارات متحده عربی، عربستان و ایران.
مسئولین و کارشناسان حوزهی پزشکی بر این باورند که بسیاری از خدمات درمانی پیشرفته ی دنیا در کشور عزیزمان ایران و توسط متخصصین ایرانی و در حوزه های مختلف پزشکی قابل ارائه میباشد. همچنین موقعیت کشورمان در بین کشورهای همسایه از نظر نیاز این کشورها به خدمات سلامت نیز طب ایران را در این منطقه و در حوزه های مختلفی از درمان بیرقیب ساخته است. لذا موقعیت کشور از لحاظ دانش پزشکی برای به دست آوردن سهم مناسبی از بازار بین المللی سلامت مناسب ارزیابی میشود. همچنین در زمینه ی تجهیزات پزشکی نیز وضعیت بیمارستانهای فعال در این حوزه وضعیت خوبی است.